سوره توبه يا برائت تنها سوره‌اي كه بدون بسم الله ارحمن الرحيم شروع شده، چون كه با اعلان بيزاري از مشركان شروع شده و اعلان بيزاري و برائت با بسم الله كه حاكي از لطف و رحمت است تناسب ندارد.

نزول سوره در سال نهم هجرت بود 28 آيه اول پيش از فرا رسيدن مراسم حج نازل گرديد و حاوي هشدارها و تهديدهاي سختي به مشركان بود. پيامبر اكرم ابتداء ابوبكر را مامور ابلاغ اين آيات كرد. سپس او را عزل نمود و حضرت علي‌ (عليه السلام) را مامور اين كار كرد و او پيام الهي را در مراسم حج به همه مردم ابلاغ كرد و فرمود ابلاغ اين سوره بايد به وسيله كسي باشد كه او از من است و من از اويم و سپس علي را به دنبال ابوبكر فرستاد و گفت نامه را از ابوبكر بگير و علي چنين كرد. ابوبكر با حالت اندوه برگشت و عرض كرد يا رسول الله! آيا درباره من آيه‌اي نازل شد؟ فرمود نه جز اينكه من مامور شدم كه يا خودم آن را ابلاغ كنم يا مردي از خاندان و اهلم و فرمود اين پيام را جبرئيل به من داده است.

و هدف و حكمت الهي در اين ماجرا معرفي افضل و برترين امت بوده و اين اولين مرتبه‌اي نبود كه خداوند افضل را معرفي مي‌كرد.

به عنوان نمونه:در جنگ خيبر روز اول پرچم را به دست خليفه اول سپرد تا قلعه خيبر را فتح كند وي تا عصر با تمام توان جنگيد ولي موفق به فتح قلعه نشد روز دوم پرچم را به خليفه دوم سپرد، او نيز در فتح قلعه خيبر ناكام ماند در شب سوم پيامبر فرمود: فردا پرچم را به دست شخصي مي‌دهم كه خدا و رسولش را دوست مي‌دارد و خدا و پيامبر او را دوست مي‌دارند وي مرتب به دشمن حمله مي‌كند و هرگز فرار نمي‌كند. او قلعه خيبر را فتح خواهد كرد. اصحاب متوجه شدند منظور حضرت رسول اکرم، امام علي عليه السلام است. لذا عرض كردند علي اكنون سخت مبتلا به چشم درد است. پيامبر فرمود علي را حاضر كنيد. علي به خدمت پيامبر رسيد حضرت مقداري از آب دهانش را به چشمان علي‌ (عليه السلام) ماليد به اذن الهي چشمان علي‌ (عليه السلام) شفا يافت پيامبر روز بعد پرچم را به دست او سپرد و آن حضرت قلعه خيبر را فتح كرد.

در جنگ احزاب نيز وقتي كه پهلوان مشركين عمرو بن عبدود از خندق عبور كرد و در مقابل مسلمانان قرار گرفت و مبارز طلبيد كسي جز علي‌ (عليه السلام) اعلام آمادگي نكرد. پيامبر فرمود علي جان شما بنشينيد!

براي بار دوم عمرو مبارز طلبيد، باز كسي جز علي‌ (عليه السلام) از جا بر نخاست پيامبر فرمود علي جان بنشين! عمرو در مرتبه سوم سخن زشتي گفت: از بس كه مبارز طلبيدم خسته شدم و صدايم گرفت آيا از شما مسلمانان كسي مشتاق رفتن به بهشت نيست، تا او را به بهشت بفرستم! باز جز علي‌ (عليه السلام) كسي بر نخاست.

اين بار پيامبر اجازه داد كه علي‌ (عليه السلام) به ميدان برود و در كمال تعجب و حيرت همگان، بر عمرو بن عبد ود غالب و پيروز گشت.

و در اينجا نيز پيامبر براي معرفي و اثبات برتري و افضل بودن علي‌ (عليه السلام) بدين شكل عمل كرد. تا عملا جايگاه رفیع علي‌ (عليه السلام) را در میادین مختلف علم وعمل و شجاعت (ودر نتیجه مدیریت واداره جامعه اسلامی )استحكام بخشد.