نحوه محاسبه حق الله و حق الناس
بسم الله الرحمن الرحیم
موارد حق الله
1:-خمس2-زكات 3-زكات فطره 4-مد طعامهايي كه مربوط به افطار(خوردن) روزه به صورت غيرعمدي است 5-كفاره روزه عمدي6- كفاره نذر و قسم و عهدي كه بر اساس صيغه شرعي (يعني قسم به اسم خدا خورده و قسم يا عهد يا نذر كرده)خوانده شده باشد7-ادا كردن نذري كه بر اساس صيغه شرعي (يعني قسم به اسم خدا خورده و قسم يا عهد يا نذر كرده) خوانده شده باشد 8-بجا آوردن نماز ها و روزهاي قضا
سوال:شك دارم كه ده روز، روزه ي قضا بر گردن من است يا 8 روز چند روز،روزه به جا آورم؟
جواب:بجا آوردن 8 روز را كه يقين داريد كافي است
سوال:شك دارم كه 30 روز نماز قضا بر گردن من است يا 20 روز چند روز،نماز بخوانم كافي است؟
جواب:خواندن20روز را كه يقين داريد كافي است
موارد حق الناس :
1-آبرويي(غيبت–تهمت– تمسخر-نگاه به نامحرم به صورت پنهاني (نگاه از بالاي بام-نگاه به تصاوير و فيلم خصوصي و) و.)
الف -مي شود از صاحبان حق حلاليت طلبيد و آبرو ريزي نمي شود در اينصورت بخاطر گناه از خداونداستغفار مي طلبيم و از شخص مورد نظرنيزحلاليت مي گيريم و ديگر حقي گردن انسان نيست.(البته بعضي از مراجع عظام مي فرمايند،نيازي به طلب حلاليت هم نيست و استغفار الهي كافيست)- ضمنا بهتر است گاهي از طرف آن افراد كار خيري انجام دهيم(يك صفحه قرآن خواندن و هديه نمودن ثواب به صاحب حق -شريك كردن صاحب حق در ثواب زيارت –دعا كردن براي او)
چند نكته مهم :
1-در حلاليت خواستن اصلا نبايد به موضوع گناه اشاره شود (مثلا ازشما غيبت كرده ام حلال كنيد-اين گونه گفتن اشتباه و حرامست چونكه باعث ريخته شدن آبروي انسان مي شود)بلكه به صورت كلي بايد حلاليت خواست.(خوبي ،بدي،ديدي نديدي حلال كنيد)
2-به صورت تلفني ،نامه ،و هر طريقي حلاليت قبول است.
3- بهترين وقت:در اعياد و مناسبتها - قبل از رفتن به مسافرت
ب- نمي شود از صاحبان حق حلاليت طلبيد(1- به دليل اينكه آبروي ما ريخته مي شود 2-به دليل اينكه صاحبان حق اصلا در دسترس ما نيستند) در اين دو صورت حلاليت لازم نيست فقط از گناهمان استغفار مي طلبيم و بايستي از طرف آن افراد كار خيري انجام دهيم(يك صفحه قرآن خواندن از طرف صاحب حق-شريك كردن او در ثواب زيارت- دعا كردن براي صاحب حق).
2-مالي
الف-در صورتي كه دسترسي به افراد داريم (مستقيم يا با واسطه يا با دسترسي به شماره حساب )حتما به دستشان برسانيم (اگر بدهي پولي است ،بايد پول داد اگر كتاب بوده بايد كتاب داد،مگر اينكه صاحب حق به مبلغ راضي شود)
و اگر شخص از دنيا رفته باشد حتما به وصي اوداده شود كه بين همه وارثين تقسيم شود دادن به يكي از وارثين كافي نيست
ب-در صورتيكه اصلا دسترسي نداريم: مراجع تقليد اجازه داده اند تا مبلغ صد هزار تومان را به فقير صدقه بدهيد و اگر فقير نمي شناسيد به دفاتر مراجع يا كميته امداد(به عنوان رد مظالم)تحويل دهيد تا به فقرا برسد. اگر بدهي بيشتر از صد هزارتومان باشدبا يد با اجازه دفاتر مراجع به فقير بدهيد-بعضي از مراجع عظام هم فرقي نگذاشته اند كه مبلغ كم باشد يا زياد و فرموده اند به هر اندازه كه هست به فقير بدهيد
ج-برخي از كارگران يا حتي بعضي كارمندان در جامعه ما فقير محسوب مي شوند البته بهتر اينست كه به ضعيف ترين افراد برسد.
د- مبلغ بايستي معادل پول الان حساب شود (يعني اگر در سال 85 مبلغ 10000 توان حق گردن شما بوده و الان مي خواهي آنرا رد كني بايدحدود60000 تومان پرداخت كني) البته موضوع حق الناسي كه شخص خبر نداشته با قرض الحسنه فرق دارد اگر شخصي به شما قرض داده و تا دو سال بعد به شما مهلت داده اينجا مبلغ بيشتر نبايد پرداخت شود ولي اگر مهلت دو ساله ي شما تمام شد و 5 سال بعدبدهي را پرداخت كرديد بايد با هم مصالحه كنيد و قيمت را به روز حساب كنيد وبايد صاحب حق را راضي كنيد
ه- خرج كردن مظالم در ساختن مسجد يا مخارج حسينيه و هيئت اشكال دارد.
و-اگر مالي كه تلف كرده ايد ،وسيله گمراه كننده(كتاب گمراه كننده-سي دي گمراه كننده-شراب-و...) بوده در اينصورت نيازي نيست كه عين همان مال را به صاحبش پس بدهيد .بلكه فقط باید مبلغ آن را پرداخت کنید.
ز-اگر مالي كه تلف شده از مال حرام مثلا از مال ربا يي يا رشوه يا دزدي بوده از آنجايي كه صاحب مال ،صاحب واقعي آن نبوده و شما هم صاحب اصلي آنرا نمي شناسيد در اينصورت مبلغ آنرا به فقير صدقه بدهيد.
ح-اگر به خانه ي شخصي رفتيد و غذايي خورديد و بعدا به يقين !(احتمال كافي نيست) رسيديم كه غذا از مال ربا يا رشوه يا خريد و فروش مواد مخدر و...بوده در اينصورت بايد مبلغ آنرا به فقير صدقه بدهيد
لقمههاي حرام: کم فروشي، کم کاري، رشوه، ربا، دزدي، شبکههاي گلدکوئيستي، فروش مواد مخدر، فروش مشروبات الکلي، قرصهاي روان گردان، کلاه برداري، مال احتکار، مال قمار مالآواز خواني حرام، مالي كه خمس يا زكات آن پرداخت نشده ،خوردن مال يتيم ،كم حقوق دادن به كارگريا زنان در صورتي كه بازدهي آنها مثل مردان باشد،از مصاديق لقمهي حرام بوده و در آيات متعددي از قرآن کريم به آنها اشاره شده است. که به سوره مائده 67 و 68، سوره بقره 188، بقره 275، آل عمران 130 مي شود به عنوان نمونه اشاره کرد
ط- اگر به خانه ي شخصي رفتيد و غذايي خورديد و بعدا به يقين رسيديد كه مال حرام وحلال مخلوط بوده و يا از اموال خمس نداده غذا را تهيه كرده اند در اينصورت بايد يك پنجم مبلغ غذا را به عنوان خمس بپردازيد
ی- اگر به خانه ي شخصي رفتيد و غذايي خورديد و شک کردید كه مال حرام وحلال مخلوط بوده و يا از اموال خمس نداده غذا را تهيه كرده اند غذا را بخورید و اصلا به صاحب خانه بی احترامی نشود و احتیاطا مبلغ یک پنجم را به عنوان خمس کنار بگذارید و بعدا پرداخت کنید(البته این مطلب اصلاواجب نبوده و برای افرادی است که اهل احتیاطند و دوست دارند که از خطرات احتمالی لقمه های شبه ناک در امان بمانند)
ک-اگر به خانه ي شخصي رفتيد و غذايي خورديد و شک کردید كه مال حرام تهيه كرده اند غذا را بخورید و اصلا به صاحب خانه بی احترامی نشود و احتیاطا کل مبلغ غذارا کنار بگذارید و بعدا صدقه بدهید(البته این مطلب اصلاواجب نبوده و برای افرادی است که اهل احتیاطند و دوست دارند که از خطرات احتمالی لقمه های شبه ناک در امان بمانند)
*در موارد احتیاطی (2 مورد اخیر)به هیچ وجه نباید مردم را متهم کنید و نباید هیچ حرفی به میزبان بزنید.*
وبعد از انجام موارد فوق :
غسل و وضو و نماز توبه بخوانید(نماز توبه نمازی است که در مفاتیح الجنان در اول اعمال ماه ذی قعده آمده است) این نماز 4 رکعت است و بعد از هر دو رکعت یک سلام دارد.وبسیار بافضیلت می باشد.و بزرگان اخلاق (از جمله مرحوم سیدعلی آقای قاضی رحمه الله علیه )به شاگردان خود توصیه می کرده اند.
روايات:
· پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله): کسي که مالي را از راه حرام به دست آورد، خداوند او را فقير خواهد کرد (بحار/103/5)
· پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله): ترک يک لقمه حرام نزد خدا محبوبتر از دو هزار رکعت نماز مستحبي است (تنبيه الخواطر/2/120)
طبق روايات:
· حرامخواري؛ موجب:
۱- بي برکتي مال ميشود
۲-مانع قبولي عبادت مي گردد
۳- موجب ناخلف شدن فرزندان ميگردد
۴- مانع اجابت و قبولي دعا ميگردد
۵- موجب قساوت قلب ميگردد.
· سيدالشهداء(علیه السلام در روز عاشورافرمودند: شکم هايتان از حرام پر شده و بر دلهايتان مهر خورده به همین خاطر حق را نميپذيريد واي بر شما آيا انصاف نميدهيد آيا گوش فرا نميگيريد.(استاداخلاق و عرفان حسین ابن علی علیهماالسلام است ولی لقمه حرام نمی گذارد کلام امام معصوم اثر بگذارد!!!!!!!!)
داستان:
شريک بن عبدالله قاضي فقيه با تقوايي بود مهدي عباسي او را احضار کرد و او را مجبور کرد که يکي از اين سه کار را بپذيرد. يا منصب قضاوت را بپذيرد يا معلم کودکان خليفه شود يا شام به منزل خليفه برود. شريک بن عبدالله سومي را قبول کرد. آشپز مخصوص، غذاهاي لذيذي به دستور خليفه تدارک ديد. وقتي شريک از آن غذاها خورد آشپز به خليفه گفت دو خواستهي اول تو را هم قبول خواهد کرد. لقمه حرام تاثير خود را گذاشت و خليفه مجدداً به او پيشنهاد قضاوت و معلمي کودکانش را داد و او هر دو را پذيرفت.
روايت: وقتی لقمه حرام وارد شکم شد تا چهل روز دعا مستجاب نميشود.
(براي مطالعه بحث لقمه حلال 2- رزق و روزي به بخش اخلاق از همين وبلاگ مراجعه كنيد ضمنا عاقبت حرام خواري در داستانهاي قرآني همين وبلاگ بسيار آموزنده است)